Kök Hücre ve Rejeneratif Hücre N
|
| |
İnsan bedenini oluşturan yapıların ve organların köken
aldığı ana hücrelere kök hücre denir. Bu mucizevi
hücreler tıpta devrim niteliğinde fırsatlar sunacak
görünüyor. Yaşam spermle yumurtanın birleşmesi ile
başlar. Bu oluşan yapıya zigot adı verilir. Bu yapı beş
gün boyunca bölünerek çoğalır. Çeperi kök hücrelerden
oluşan ancak merkezi boş olan bir yapı gelişir. İnsan
bedeninin oluşumunda bu boşluğun varlığı yaşamın kaynağı
olan hücreler kadar önemlidir. Felsefi ya da metafizik
bakış açısından bu boşluğun ayrı bir önemi vardır, ancak
başka bir yerde tartışılması gerekir. Bu yapıya kist adı
verilir. Her ne kadar kist bir hastalık durumunu
çağrıştırsa da burada yaşamın başlangıcıdır. Diğer tür
kistlerden ayrılması için adına blastokist denir. Bu
kistin dış çeperinin iç yüzeyini oluşturan hücreler
embriyonik kök hücreler olarak bilinen etik
tartışmaların konusu olan hücrelerdir. Bu hücrelerden
her biri bir insan bedenini yaratacak güçtedir. Bu
nedenle her şeyi yapan anlamında totipotent hücreler
olarak da adlandırılır.
Kök hücreler diğer hücrelerden bazı özellikleri ile
ayrılır. Belirli bir gruba özelleşmiş değillerdir. Uygun
sinyalle her grup hücreye dönüşme yetenekleri vardır.
Plastisite adı verilen bu özellikleri ile kan hücresi
kemik hücresine dönüşebilir.
Göbek kordonu adı verilen yaşam kordonu da ayrı
mucizeler barındırır. Bebeğin doğmasından sonra kordonun
kesilmesinden itibaren ilk 30 dakika içerisinde göbek
kordonu kanı bol miktarda kök hücre içerir. Bunlarda
yetişkin kök hücre olsa da daha genç hücrelerdir.
Erişkinlerde bulunan kök hücrelerin görevi buludukları
dokunun onarımını ve idamesini sağlamaktır. Ancak çoğu
dokuda çok az sayıda kök hücre bulunur. Onlarda doku
yaralanması gibi bir nedenle aktive edilmedikce sessiz
kalırlar. Deri kök hücreleri üst deri tabakasının
tabanında bulunur ve deri hücrelerini üretir ve onarırır.
Kıl köklerinin tabanında da benzer hücreler yer alır.
Burun içindeki dokudan elde edilen kök hücrelerinde
farklılaşmada çok yetenekli oldukları saptanmıştır Kemik
iliği kaynaklı kök hücreler günde 200 milyon kadar kan
hücresi üretebilmektedir. Erişkin kök hücreleri
laboratuvar ortamında özellikli bir grup hücreye
dönüştürülerek tedavide kullanılma çalışmaları vardır.
Ancak erişkin kök hücrelerinin dış ortamda çoğalma
yetenekleri sınırlıdır. Erişkin kök hücrelerini
embriyonik kök hücrelerine dönüştürme ve dış ortamda
çoğaltabilme çalışmaları Yeditepe Üniversitesi
laboratuvarlarında yapılmaktadır.
İnsanoğlu tarih boyunca rejuvenasyon bir başka deyişle
gençleşme peşinde olmuştur. Ancak rejuvenasyonun sırrı
gençlik pınarında ya da bir iksirde aranmıştır. Büyük
İskender’in bile Hindistan seferinde böyle bir iksiri
aradığı söylenir. Bu sır insanın yağ dokusunda bol
miktarda bulunan kök hücrelerde saklı görünüyor. |
|
|